NTV Bilim dergisinin Eylül’10 sayısında yayınlanan bu yazıyı, derginin izniyle ve bir kaç ekstra fotoğraf ekleyerek burada tekrar yayınlıyorum. Derginin yazı işleri müdürü Elif Yılmaz ve benim yazı işleri müdürüm Burak Bey‘in okuyup üflemelesiyle ancak okunabilir hale geldi. Ellerine bin sağlık! Yazının sonuna editörün kaleminden güzel de bir alıntı ekledim.

∞

Keyifle izlediğimiz belgeseller uzun ve zahmetli bilimsel çalışmaların ürünü. Ender bir memeli türü üzerinde çalıştığımızı varsayalım. Öncelikle, yeterli kaynak ve işgücünü bir araya getirip, popülasyonu düzenli gözlemleyebileceğimiz bir çalışma istasyonu kurmalıyız. Bireylerin günlük davranışlarını, birbirleriyle ve diğer türlerle etkileşimlerini incelemek, en azından birkaç senemizi alır. Ancak türün yaşam stratejisini ayrıntılarıyla anlamak için sağkalım ve üreme gibi süreçleri etkileyen çevresel faktörleri de incelemeliyiz. Bunun için de birkaç nesli ve yeterli çevresel değişimi kapsayacak uzun bir süre gerekiyor. Bu gözlemler sürerken varsayımlarımızı, topladığımız verilerle düzenli olarak test edip, bilimsel makaleler yoluyla bilim dünyasının eleştirisine sunmalıyız. Ancak bu sayede gelecek yıllar için kaynak bulabilir ve çalışmanın sürmesini sağlayabiliriz. Yani, bize Ezop masalları kadar kolay ulaşan bu bilgilerin arkasında, sahada ve masa başında harcanan uzun yılların ve uykusuz gecelerin emeği saklı.

Yaban hayat türlerinin değişen çevre şartlarından nasıl etkilendiğini anlamak, ancak uzun süreli araştırmalarla mümkün. Örneğin, türlerin pek de sabit sayılamayacağını, değişen çevreyle beraber sürekli devinim içinde olduklarını, bu tür araştırmalar sayesinde fark ediyoruz. İnsan etkisiyle değişen çevre koşullarının, türleri ne kadar hızlı etkilediğini görüyoruz. Ancak uzun süreli araştırmaların sayısı çok az ve yapılan ekolojik çalışmaların çoğu, yeterli çevresel değişimi veya bir türün yaşam döngüsünü kapsayamayacak kadar kısa ömürlü.

Peki, bu tür uzun süreli çalışmalar nasıl başlıyor? Biyoçeşitlilik açısından ilginç ve insan etkisinden uzak bölgelerde başlatılan bazı kısa süreli araştırmalar, yeterli kaynak bulursa kapsamca genişliyor ve doğal çevredeki diğer türleri de içermeye başlıyor. Toplanan bu verilerin kapsadığı süreç uzadıkça ve incelenen türler arttıkça, kısa süreli çalışmaların veremeyeceği, bilimsel açıdan önemli sonuçlar sağlanmaya başlıyor. En azından yurtdışında, bu tür çalışmalardan alınan bilimsel verim arttıkça, düzenli kaynak bulmak daha da kolaylaşıyor. Zamanla bu çalışmalar, farklı üniversitelerden araştırmacıların işbirliğiyle düzenli işleyen biyoloji istasyonlarına dönüşüyor. Bölgede yoğunlaşan diğer çalışmalarla birlikte, yavaş yavaş bölge ekosisteminin detaylı bir portresi ortaya çıkıyor. Bu çalışmalar, yalnızca bir bölgeyi ve ekolojisini daha yakından tanımamızı sağlamakla kalmıyor, bu derece ayrıntılı incelenemeyen diğer sistemleri de anlamamızı kolaylaştıran bir model oluşturuyor; onlarca akademisyen ve yüzlerce öğrenci için bulunmaz bir öğrenim ve araştırma kaynağına dönüşüyor.

∞

Colorado’nun marmotları

Uzun süreli ekolojik araştırmaların ilk örneği, Colorado’da terk edilmiş bir dağ kasabasının kalıntıları arasından filizlenmiş bir araştırma istasyonu olan Kayalık Dağları Biyoloji Laboratuvarı. İlk araştırmaların 1930’larda başlatıldığı bu istasyonda, Kuzey Amerika’nın önde gelen üniversitelerinden akademisyenler ve öğrenciler onlarca yıldır alt-alpin ekosistemin farklı unsurlarını inceliyor.

Araştırmacılar, yılın büyük bölümü kar altında olan bu istasyona yaz başlarında akın ediyor ve birkaç ay sürecek hummalı saha çalışmalarına başlıyor. İstasyon civarındaki ekosistemin zenginliği ve gbunlara ulaşımın kolay olması birçok farklı tür ve konu üzerinde çalışma olanağı sağlıyor. Her sene yüze yakın araştırmacı tozlaşma ekolojisi, tatlısu ekolojisi, davranış ve popülasyon ekolojisi gibi alanlarda, böceklerden memelilere dek birçok tür üzerinde çalışmalarını sürdürüyor.

Toplanan uzun süreli veriler, çevresel değişime duyarlı olan bu dağ ekosisteminde bitki ve hayvanların iklim değişikliğinden nasıl etkilendiğine dair önemli bilgiler içeriyor. Her sene 50’ye yakın lisans öğrencisi, istasyonda düzenlenen iki aylık saha ekolojisi yaz okuluna devam ederek farklı alanlarda yapılan çalışmalara katılıyor, kendi seçtikleri konularda küçük projeler hazırlıyorlar.

İstasyona ait binaların arasında öğrencilerin yamaklık yaptığı, her gün yüz küsur insanı doyuran büyük bir yemekhane, zengin bir kütüphane, bilgisayar laboratuvarı, derslikler ve araştırmacıların kaldıkları kulübeler yer alıyor.

Seminerler, sohbetler, grup çalışmaları, fotoğraf gösterileri ve zaman zaman da insanların gizli kabiliyetlerini sergiledikleri konserler eşliğinde, farklı dallarda çalışan bir yığın araştırmacı ve öğrencinin fikir alışverişi yapabilecekleri, samimi bir ortam doğuyor.

Colorado’daki bu istasyonda marmotlar üzerinde yapılmakta olan bir çalışma, bir memeli popülasyonunu kapsayan en uzun çalışmalardan biri. Marmot, yılın 7-8 ayını kış uykusunda geçiren büyük bir yersincabı türü.

Her yıl, akademisyen ve öğrencilerden oluşan 15 kişilik bir ekip, Nisan sonlarında, henüz kar erimeden ve marmotlar kış uykusundan uyanmadan istasyona geliyor. Araçla ulaşım kar yüzünden mümkün olmadığından, birkaç haftalık malzeme ve erzak 12 km’lik dağ yolu boyunca kar ayakkabıları ve kızaklar yardımıyla çekiliyor. Yaz ayları boyunca, farklı kolonilere ait birçok marmot kapanlarla yakalanıyor ve her birey özel numaralı bir küpeyle işaretleniyor.

Yakalanan her marmotun cinsiyeti, ağırlığı ve üreme durumu kaydediliyor; kan, dışkı ve saç örnekleri toplanıyor; farklı kolonilerdeki bireylerin sosyal davranışları gözlemleniyor. 1962’den beri devam eden bu araştırmadan edinilen bulgularla memelilerde sosyal davranış, iletişim, kış uykusu fizyolojisi ve popülasyon ekolojisi alanlarında 200’e yakın bilimsel makale yayımlanmış.

∞

St. Kilda’nın koyunları

Uzun süreli ekolojik araştırmalara bir başka örnek, Atlas Okyanusu’nun diğer yakasından. Bu defa çalışma bölgesi İskoçya’nın kuzeybatı kıyısının yaklaşık 60 km açığında bulunan St. Kilda takımadaları. Adaya ulaşım sert okyanus koşulları yüzünden zor olmasına karşın takımadaların en büyüğü olan Hirta Adası, Neolitik çağdan beri insanlara ev sahipliği yapmış.

Kayalık ve uçurumlarla çevrili, tarıma çok elverişli olmayan adada yaşayan yerel halkın ana geçim kaynağı, ada ve çevresinde yuva yapan deniz kuşu kolonileri olmuş. Ada halkı, yüzyıllarca uçurum kenarlarında yuva yapan bu kuşları avlamış; tüyleri, yumurtaları ve etleriyle beslenmiş ve bunları anakaraya satarak geçimlerini sağlamış. Zaman içinde, hastalık ve göç nedeniyle ada nüfusu azalmış ve kalan son 36 kişi 1930’da adayı terk etmiş. Uzun süre ıssız kalan takımadalar, doğal güzellikleri ve taşıdıkları tarihi önemden dolayı 1957’de milli park ilan edilerek korumaya alınmış. Takımadaların doğal zenginliği kısa sürede araştırmacıların ilgisini çekmiş; 1950’lerde adada yaşayan hayvan ve bitki türleri üzerinde çalışmalar başlatılmış.

Bu türlerden biri, Soay koyunları. Ada halkı, adayı terk etmeden hemen önce, anakaradan yüzyıllar önce getirilen ve Hirta’nın hemen yanıbaşındaki Soay adasında yabani olarak yaşayan bu koyunların bir kısmını yakalayarak Hirta Adası’na bırakmış. Son 70 senedir Hirta Adası’nda yaşayan yabani koyun popülasyonu çoğalmış ve zamanla adanın taşıma kapasitesine ulaşmış. Bu noktadan sonra adadaki koyun sayısı, ot miktarı ve iklimin birbirleriyle etkileşimi sonucu koyun popülasyonunda büyük salınımlar görülmüş. İnsan etkisinden uzak ada ekosisteminin mükemmel bir doğal laboratuvar niteliğinde olması ve koyunların sayısında görülen ilginç değişimler, kısa sürede biyologların ilgisini çekmiş ve koyun popülasyonu, adanın bitki örtüsü ve iklimsel etkenleri kapsayan uzun süreli bir araştırma başlatılmış.

Soay koyunları evcil koyunların bilinen en ilkel atalarından. Kıbrıs’ta bulunan Akdeniz muflonuna benzer fiziksel özellikler gösteriyor. Modern evcil koyunlardan çok daha ufak olmasına rağmen, dayanıklı ve çevik bir tür. Yıl boyunca adadaki istasyonda görevli birkaç araştırmacı düzenli aralıklarla koyunları sayıyor ve davranışlarını gözlemliyor. Yazın akademisyen ve öğrencilerden oluşan yaklaşık 20 kişilik bir araştırma ekibi, çetin bir deniz yolculuğunun ardından adaya geliyor ve birkaç hafta sürecek büyük bir koşuşturmaca başlıyor. Amaç, adadaki koyunların büyük bir kısmını yakalamak. Ancak bu sanıldığı kadar kolay değil. Doğa koruma bölgesi olduğundan adaya çoban köpeği getirilemiyor ve o 20 araştırmacı da, koyundan çok antilopa özenen bu çevik hayvanları yakalamak için dere tepe ter döküyor.

Yakalanan yüzlerce koyun teker teker numaralandırılıyor, boy ve kilo ölçümleri, kan, dışkı ve yün örnekleri alınıyor. Bu veriler, her bireyin hayatındaki önemli kilometre taşlarını (doğum tarihi, ilk kez kaç yaşında yavruladığı, her yıl kaç kuzu doğurduğu, hangi yıl öldüğü) belgeliyor. Bir yandan da adadaki bitki örtüsünün, koyun sayısı ve iklim koşullarındaki değişimden nasıl etkilendiği inceleniyor. 1950’lerden beri süren bu araştırmanın sağladığı bulgular sayesinde, doğal şartlarda yaşayan bir türün, değişen popülasyon yoğunluğu ve çevre şartlarından nasıl etkilendiğini bütün detaylarıyla gözlemleme şansı buluyoruz. Bu araştırma boyunca yayımlanan 100’ü aşkın bilimsel makale, ekoloji ve evrim bilimlerine önemli bir katkı sağlıyor.

Geçtiğimiz yıl, bu iki popülasyon üzerinde yıllardır toplanan verilerin ayrıntılı bir analizi yapıldı ve yaban hayat türlerinin iklimsel değişim karşısında gösterdikleri evrimsel ve ekolojik tepkilere ilişkin önemli bulgular saptandı. Bu, kısa süreli çalışmalarla sorgulanması mümkün olmayan bir konu. Yıllardır toplanan veriler, her iki popülasyonda da iklim koşullarıyla paralel seyreden bir değişimin gerçekleştiğini, bu değişimin birey sayısı ve fiziksel özellikleri kapsadığını gösteriyor. Buna göre, iki türdeki birey sayısı da zamanla artmış; ortalama beden ağırlığı marmotlarda artarken, koyunlarda azalmış. Verilerin toplandığı uzun yıllar içinde, iki türde de bu denli belirgin değişimler gözlemlemek şaşırtıcı. Bu değişimi ekolojik ve evrimsel bileşenlerine ayırabilmek, yani değişen çevre şartlarında hangi etkilerin ne kadar rol oynadığını saptamak zor. Toplanan veriler, ayrıntılı matematiksel ve istatistiksel yöntemlerle inceleniyor. İnceleme sonunda ilginç bir tablo ortaya çıkıyor: İki tür de kışların uzun ve sert geçtiği ortamlarda yaşıyor. Dolayısıyla yazın depoladıkları kilolar kış boyunca sağ kalmalarını etkileyen önemli bir unsur. Ilımanlaşan kışlar sonucu adada sağ kalan koyunların sayısı artıyor ve birey başına düşen besin miktarı azalıyor. Bunun sonucunda kuzuların büyümesi yavaşlıyor ve ortalama koyun ağırlığı düşüyor. Marmotlara gelince, onlar da kısalan kışlarla beraber daha erken uyanıp daha fazla besleniyor ve kış uykusunu atlatan bireylerin sayısı artıyor. Ancak sayıdaki artış, henüz besin miktarını sınırlayacak düzeyde değil.

Bu iki türün gösterdiği fiziksel tepkideki farklılık bize önemli bir bilgi sunuyor: Doğal hayatın çevresel değişime gösterdiği tepkileri genellemek zor ve tek bir kural, bütün durumlara uygulanamaz. Bunun yanı sıra, hayvanların dışyapı özelliklerindeki değişimi incelemenin, bir türün değişen çevre koşullarına vereceği tepkileri anlamak açısından ne denli önemli olduğunu görüyoruz. Uzun süreli araştırmaların sayısı arttıkça, türlerin gösterdiği tepkiler arasındaki bu farklılıkları daha iyi anlayabilir ve gelecekteki çevresel değişimin hangi türleri nasıl etkileyeceğini daha iyi öngörebiliriz. Bulgular, birkaç yıllık zaman diliminde evrimsel ve ekolojik süreçlerin nasıl iç içe geçebileceğini de gösteriyor. Bu iki çalışmanın dünyanın önde gelen bilim dergileri Science (325: 464-467) ve Nature (466: 482:485)’da yayımlanması ve dünya basınında büyük bir yankı uyandırması, bu tür uzun süreli araştırmaların önemini vurguluyor.

∞

Doğu Anadolu’nun kuşları

ABD ve Avrupa’da neredeyse yüz yıldır sistematik olarak veri toplanmasını sağlayan uzun süreli çalışmalar, Türkiye’de yok denecek kadar az. Yeni yeni başlayan bir iki çalışma, devlet desteği olmadığından çok zor şartlarda ve gönüllü desteğiyle yürütülüyor. KuzeyDoğa Derneği’nin 2007’de Kars’ın Kuyucuk Gölü’nde ve 2006’da Iğdır’ın Tuzluca ilçesinde, Aras nehri kenarına kurduğu biyoloji istasyonları desteklendiği takdirde uzun süreli ekolojik araştırmalara dönüşebilecek harika iki örnek.

foto: Çağan Şekercioğlu

Doğu Anadolu’da ilk olan bu istasyonlarda, Türkiye’den ve 14 farklı ülkeden gelen uzmanlar ve gönüllüler çalışıyor. Kuyucuk ve Aras istasyonlarında bugüne dek 171 türe ait 26.000’den fazla kuş halkalanmış. Afrika-Avrasya göç yolu üzerinde bulunan bu istasyonlarda toplanan veriler, ülkemiz üzerinden göç eden kuşlar hakkında değerli bilgiler sağlıyor ve Doğu Anadolu’nun kıtalararası kuş göçü için önemini gösteriyor. Diğer bilimsel araştırmalarda kullanılmak üzere yakalanan kuşlardan parazit ve başka örnekler de toplanıyor. Çevre ekosisteminin diğer unsurları da yavaş yavaş araştırma kapsamına alınıyor. Bu istasyonlar, Türkiye’deki biyoloji öğrencileri için çalışma ve staj imkânı sağlıyor; ayrıca yüzlerce ilköğrenim ve lise öğrencisinin, yerel yöneticilerin ve bölge halkının katıldığı çevre eğitim faaliyetlerine ev sahipliği yapıyor. Ve en önemlisi, bütün bunlar gönüllü desteğiyle yapılıyor.

Türkiye’nin farklı bölgelerinde uzun süreli araştırmaların başlatılması ve devlet tarafından desteklenmesi, hem çevre koruma hem de ekoloji eğitimi yönünden önemli. Bir türü veya sistemi detaylarıyla inceleyen bu tip araştırmalar bize yaban hayat türlerimizin ekolojisi üzerine detaylı bir tablo sunmakla kalmıyor, onlarca akademisyen ve yüzlerce biyoloji öğrencisinin, okul sıralarında öğrendiklerini gözlemle pekiştirebilecekleri bulunmaz bir fırsat sunuyor. Çoğumuz doğayla ilk defa evlerimizin arka bahçelerinde tanıştık; ilk gözlemlerimiz, ilk deneylerimiz, doğaya duyduğumuz hayranlık bu arka bahçelerde filizlendi. Bu tür biyoloji istasyonları, ülkemizin doğasını daha yakından tanımamızı, doğaya olan tutkumuzu bilimsel boyutta sürdürmemizi ve yeni nesillere “bulaştırmamızı” sağlayan eşsiz birer arka bahçe.

foto: Çağan Şekercioğlu

∞

NTV Bilim editörü İnan Aran’ın derginin bu sayısı için yazdığı önsöz:

“Biliyorum” diyenler ne çok güveniyorlar kendilerine. Her yerleri ünlem dolu. Bir de, bilinmeyenlerin tutundukları soru işaretlerini hatırlayın. Bu iki işaret ne çok benziyor birbirine.

“Yıldız dediğin, şu kadar tondan ağır olmaz” diyor biri, diğeri düzeltiyor. “Buraya bir soru işareti koymalı; gözlem seni yalanlıyor”. Biyologlar yıllardır kaplumbağalar üzerine çalışıyor, ama ters döndüklerinde nasıl kurtulduklarını anlamak için matematik bilmek gerekiyor. Biyoçeşitlilik üstüne konuşurken odaya giren bir sivrisinek, adeta kanatlanmış bir ünlem. Vızıltısı kulak civarındayken “Tüm türler önemli, hepsinin doğada işlevi var” demek güç; romantik ünlemli bu önermenin gerçekte ne söylediğini enine boyuna anlamaya çalışmalı, belki de bildiklerimizi unutmalıyız.

Yeri gelecek ıssız bir adada koyun kovalayacağız, dağlarda marmot bakınacağız. Gelecekte bizi neyin beklediğini hesaplamaya çalışacağız. Nereden geldiğimizi anlamak için uzak asteoridleri araştırmak, oradan buraya örnek getirmek gerekecek. Bu sırada, ilk bakışta bilgiye benzeyen bol ünlemli önermeler kuantum bilgisayarlarının sayamayacağı hızda birikecek. Unutmak ihtiyacı daha fazla öğrenme isteğine sarılacak. Buna bir çözüm bulmalı, ünlemlerin yerine soru işaretleri getirerek önermelerin neye dönüşeceğine bakmalıyız.

Klasik fizik!

Kuantum mekaniği!

Evet,işe yarıyor. Nesnel düşüncenin trafiğini kesintiye uğratan, bulgular yerine varsayımları yücelten ünlemleri istediğimiz her yere asabileceğimiz güzellikte sorulara dönüştürmenin karbon faturasını azaltmaya katkıda bulunacağını söylememe bilmiyorum gerek var mı?

So, I decided to do this over the upcoming 3-day weekend. I had my eyes set on the Peak District, but learned that wild camping is not encouraged (meaning: the ban is actually enforced) in the vicinity. Also, Baran & Deniz (bro & wife) were going on a hiking trip in Wales and offered me a convenient ride. After reading trip reports and studying 1/25K map, I chose a 32km route (see map) that included some of the major peaks, avoided the tourist crowd on Snowdon and still provided good views of the region as well as suitable camping spots. My plan was to start from Capel Curig, traverse the Glyders to Y Garn, camp at Llyn Clyd, descend down to Ogwen Valley, climb up and over Carneddau, camp at Cwm Llugwy and back to Capel Curig.

[A crash course in Welsh: llyn = lake, cwm = cirque, dyffryn = valley]

We left London early Saturday morning, and after a couple hours of pleasant drive we reached the Welsh land. While I was traversing the peaks, B&D were going to sample the lowland day hikes of this idyllic country. We did our food shopping at a charming village, Betws-y-Coed, which amusingly had an outdoor shop at every other corner. Resisting the temptation to spend the whole day outdoor-shop-hopping, we drove to Capel Curig, the start/end point of my route. We scheduled our rendezvous here for Monday 10am, and they drove off leaving me under an insidious drizzle.

My last backpacking trip was four years ago in the Appalachians, and it took me awhile to get back in the rhythm. The 15kg pack was making its presence felt dearly, and I kept stopping every 20 meters. Take the raincoat off, take the camera out, put the rain pants on, check the map, put the rain coat on, put the camera back, check the map again… I was glad that B&D were not watching me as they already looked a bit unsure if I would make it to our rendezvous.

The first climb from Capel Curig to Foel Goch was probably the hardest section due to my cold start. But a heavy rain lasting about 20 minutes refreshed me enough to maintain a brisk pace. I always found walking or running in the elements much easier; one tends to listen less to the whining body in the lack of luxury.

Despite the intermittent rain, the next one hour turned out to be my only chance for getting decent shots of the southerly views. Some cool dude (who also twisted my arm to write this travelogue) once tipped me off about the soft box effect of the clouds. Well, my appreciation of the soft box lasted till I started eating it, which is visibly encroaching in the next couple photos.

[click on some of the panos to view them larger]

And, meet the Welsh wildlife, the sheep… Driving across Wales, one cannot help but wonder if sheep are intentionally placed as a final artistic touch to the already stunning landscape. Yet, being so used to the diminutive size of the Soay sheep, seeing these huge guys up close was somewhat eerie.

As I climbed Foel Goch, the final southerly view of the Dyffryn Mymbyr was slowly closing the curtains.

Right around Llyn Gaseg-fraith, I could almost touch the cloud. I still had another 300m to climb and find my way around the summits of Glyder Fach and Glyder Fahr in that fog.

From this point on, I was continuously in the fog. Close to the summit of Glyder Fach the path disappeared in a talus of big rocks. I tried to eyeball my location on the map and draw a line parallel to the ridge between the two summits. Slowly ascending along this line, I was hoping to cross either the path or reach the ridge. Well, keeping my direction proved a bit trickier when negotiating this big carpet of rock and boulders. Soon, I got lost. This was all fun though; I didn’t care much. I quite enjoyed tackling the boulders one after another. Like they say: “You are lost, only if you care”. Also, the occasional sheep bleating in the fog made it difficult to take the situation seriously. The whole thing was more like a Monty Python scene.

At one point, I found a path and started to follow it, blithely enjoying the gentle down slope. I came across two hikers and learned that I was on the wrong track, so I joined them heading back up. Once we were on the ridge, the path got much easier to follow, thanks to the cairns. The two hikers each picked up a rock and gently balanced these on the closest cairn that led us to the path. I asked:

- Is this a tradition?

- It’s for good luck.

I couldn’t help appreciate the utility of this humble ritual, particularly with the void of the northern edge only a couple meters away. And, I paid my own tribute…

These cairns have been stacked up by hikers for so long that some of them actually appear on the 1/25K map.

The rest of the climb was basically a blind walk following one cairn after another. The infamous view of Snowdon was of course nowhere to be found. Nonetheless, this didn’t bother me. Yes, brilliant vistas would have been great, but trying to find my way in this dense fog definitely had its own charm. I was quite amused and excited about this misty fairytale ambience.

During one of the showers, I had my lunch in the refuge of a rock shelter.

On the east slope of Glyder Fahr, I succumbed and used my GPS to pinpoint the trail descending down to Llyn Y Cwn. After decsending 250m on a steep scree slope in thick fog, I could hear the water but couldn’t see the lake, nor even my nose for that matter. Then, there was this idyllic moment when the easterly winds coming from the Irish Sea swept the fog away and gave me a glimpse of the lake.

This looked like a perfect camping spot, but it was a bit too early to end the day’s hike. It would have jeopardized my plan for the next day, so I resisted the temptation to stay. Nonetheless, I decided to rest a bit before the final climb of the day, Y Garn.

This ridge between Glyder Fawr and Y Garn was open to the easterly winds, so the clouds were genty moving over the ridge. After all, it might have been quite an exposed night if I had stayed here.

After a short rest, I embarked on the last climb of the day, another 200 meters up Y Garn… Thanks to the heavy wind, I had the first clear view of the Ogwen valley.

Down below, I could see Llyn Ogwen in the distance, Pen yr Ole Wen across, which I was going to climb the next day, Llyn Idwal about 500m below and my intended camping spot, Llyn Clyd, the closest lake in this photo. I set my eyes on that small peninsula for my first camp.

Close to the top of Y Garn, I was once again engulfed in thick fog and missed the start of the path down to Cwm Clyd. Instead, I went down the wrong side. Climbing all the way back up and finding the path was a bit of a hassle. By the time I got to my camping spot, I was quite sweaty. Braving the cold weather and the freezing water, I hurried and took a VERY quick dip in Llyn Clyd (DISCLAIMER: the video is masterfully edited – safe for kids and grandmas)

The weather was kind enough to spare me one calm and rainless hour so I could setup my tent and get things organized for cooking. It was getting quite windy and cold though.

I absolutely loved this spot, and I was quite pleased to see that my new tent had been holding up well to the slowly increasing winds. In general, I felt content about this solo hike idea so far.

Although the Cwm Clyd was not exposed to the easterly winds from the Irish Sea, the wind had shifted direction and the cirque started to act as a funnel, creating a wind vortex right on top of my tent. So, the rest of the night was a bit exciting. The tent didn’t give way to the wind or rain, but the rear end collapsed in and out all night long. Despite often waking up to a face full of tent, this was still quite amusing. It felt as if pandas were jumping on my tent.

I woke up to heavy rain that continued about an hour. The rest of the morning was quite calm, maybe a bit too calm… and the fog was there again.

I started to question if I wanted to climb up Pen yr Ole Wen in this fog or spend another day of blind walking on the ridges of Carneddau without seeing much else. I decided to walk down to Ogwen and take it from there. If I didn’t feel like it, I would hitchhike to Bala to meet B&D. Nonetheless, I enjoyed the calm morning fog and had a pleasant stroll around the lake, sipping my tea.

If this was going to be my last day, then I better make the most of it. So I ignored the winding path down to Llyn Idwal and instead took the creek down. Descending 200m on this creek was quite an adventure as it got quite steep and tricky in places. Once I reached the lake, the clouds cleared and bestowed a northern view of the mountains I had climbed the day before.

I caught a second wind.

After spending minimal time in Ogwen, disposing of my garbage and having a quick coffee, I went straight up the ridge of Pen yr Ole Wen. This was the steepest climb of the whole trip. In less then 1.5km, I climbed about 700m. Most of this climb was off-the-path, scrambling up loose rock and, at one point, proper vertical. I enjoyed this climb so much that it may well be the best part of the whole hike. Parts were risky, particularly with the backpack. Yet, I was quite focused and tackled one problem after another at a good pace. Looking back, I realize that it would have been a different story if I had company. Worrying about others and trying to monitor their mood would have kept me from focusing on the rock in front. But, this time it just flowed smoothly.

Every time I stopped for a rest, I had an amazing view of the Glyders and Llyn Ogwen.

Along the way up, a lone hiker followed me from about 30m below – the little orange dot in the above picture. Having someone behind gave me confidence, and I was less hesitant attacking some of the tricky bits. He caught up close to the top, and we met in person. A very nice guy, Dominic, a Welsh lawyer from London. He was on a day hike over the Carneddau, cunningly dodging a family shopping trip for a hospital bag. We ended up hiking the Carneddau together and chatting along the way – as much as the wind permitted – about mountaineering in UK, caving in Turkey, and our lives in general. Although I cherished the solo nature of my hike, I very much enjoyed the company. I guess, out there, social masks are stripped away and such encounters turn out quite sincere and unforced.

The strong easterly winds dominated the rest of the hike, worsening as we advanced on the north-south ridges. At certain points, it was difficult to stand up still. Walking on this ridge, I was constantly leaning into the wind.

The wind nicely cleared the fog away and allowed some impressive views on both sides. The westward view of the Irish Sea…

and the eastward view of Cwm Llugwy. I was very glad not to have quitted the trip halfway in Ogwen.

I had already lost my camera’s rain cover to the wind earlier. Dominic kindly chased down and saved the small waterproof bag that I used as a backup cover.

Climbing to the top of Carnedd Llewelyn, we were for the last time back in the fog and heavy wind. Here, I seriously appreciated the refuge of a stone shelter. Actually, one thing that I came to appreciate more on this trip is the concept of ‘shelter’. Sitting out the rain in that crag on Glyder Fawr the day before, eating my apple, I had contemplated that the Turkish word for shelter, ‘Kuytu’, would be a beautiful name for a girl.

Soon after descending down from the summit, we left the fog and caught a nice view of Conwy to the north and Cwm Llugwy to the south.

Soon, my second night’s camping spot came into view: that little peninsula on the other side of Llyn Llugwy.

We walked down to the lake and shared my whisky flask in celebration of this nice hike. Solo camping is quite difficult to prepare for as one cannot share the weight of essentials like the tent, water filter, stove, cookware, food, etc. So shaving off any luxury weight is crucial. Yet, that metal flask was really worth every gram.

After Dominic left, I pitched my tent, but this time under the refuge of a big boulder. Getting wiser by the day..

I checked the lake out, but it was too late to dip in. One has to jump in right away while still sweaty. So, happily trading the pleasure of the cold water to that of the whisky, I went for a short stroll. There was an unpleasant pain on my left knee. More than the climbs, the descents seemed to have taken a toll on my joints. I slowly climbed up a ridge and watched the sunset caressing the ridges of the Glyders in the background and Tyfan in the foreground, the 15th 3000+ peak of Snowdonia, and a very recent one at that…

As I walked back to my tent, the wind picked up and it quickly got very chilly. I filtered water from the lake and prepared a delicious dinner; actually exactly the same dinner as last night but this time much more enjoyable in the refuge of my big boulder. Here’s my recipe, tested and perfected over the years: cut onion, potato, sucuk and garlic in whatever sizes that please you… fry them up using a bit of oil… add some ground cumin, oregano, salt and pepper… add water and a half packet of tomato soup powder… when all boiling, crumble half a noodle pack into the mix, and voila! I strongly suggest not to try it at home though. It won’t taste the same.

After the dinner, I made tea in the vestibule of my tent and while sipping it, wrote down my notes of the day. Soon after, I was fast asleep. For some reason, this is always the case. I can hardly sleep the first nights, but for the rest even a boulder rolling over my tent couldn’t wake me up.

I was really pleased that both camp locations fit perfectly to my 32km hike, dividing the two days into two easy 12.5km bits. This left me with another 7km to walk to our rendezvous with B&D.

I woke up to stunning weather, spotless blue skies, bright sun and nice chill temperature. As a bonus, the first 2km of my final stretch had a perfect view of my whole hike. Starting from the left Foel Goch, Glyders, Y Garn, and Carneddau…

Despite the pain in my knee, I loved this last stretch. After the amazing but tiring two days, I was looking forward to spending the rest of the day with B&D and getting spoiled rotten.

One thing I find interesting is, when I look back at these videos, at first they didn’t seem to reflect my inner psychology as I recall it. All throughout the trip, I had this constant excitement and contentment of being out there in the elements. Yet, in the videos, I move around like a squirrel minding its daily business. There is not much spiritual take home message from this trip. Yet, if I can reconcile these two observations in my head, that feeling of contentment and the simplicity of the act, I might be onto something…

Comparing this video to the first photo, one can see the effect of two days of rain and wind on my face and of 2000m climb up/down on my limp.

The rest of the day was very domestic and pleasant.. and more pleasant after I was forced out of the car to wash my stinky feet in a roadside creek. We had a beautiful crisscross drive through the amazing countryside, going all the way down to the sea and coming back again through different winding roads of the mountain range. At every single turn, another amazing vista greeted us. Just take this annoyingly beautiful small lake for example. :[

* I owe this fantastic route to Nigel Gray blogging on his re-kindled passion for the mountains after fighting off cancer. Here’s the route map and the altitude profile. If anyone is interested in the Google Earth route file, let me know.